युक्रेनका राष्ट्रपतिले रूससँगको युद्ध अन्त्य गर्ने योजनाहरूको बारेमा अमेरिकी वार्ताकारहरूसँग भेट गरेका छन साथै उनले सुरक्षा ग्यारेन्टीको बदलामा नेटोमा सामेल हुने आशा त्याग्ने बताए ।
युक्रेनका राष्ट्रपति भ्लाडिमिर जेलेन्स्कीले आइतबार जर्मनीमा राष्ट्रपति ट्रम्पका वार्ताकारहरूसँग भेट गरेको जुन रूससँगको युद्ध अन्त्य गर्ने योजनामा सहमति जनाउन महत्वपूर्ण वार्ताको रूपमा हेरिएको थियो।
डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेन हार्दैछ भन्दै जेलेन्स्कीलाई सम्झौता गर्न दबाब दिँदै गर्दा जेलेन्स्कीले देश केही मुद्दाहरूमा सम्झौता गर्न इच्छुक रहेको स्पष्ट पारेका छन ।
बैठकअघि उनले दोहोर्याए कि शान्ति सम्झौता भएमा रूसलाई फेरि आक्रमण गर्नबाट रोक्न संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट बलियो सुरक्षा ग्यारेन्टी प्राप्त गरेसम्म युक्रेनले नेटोमा सामेल हुने आफ्नो आशा त्याग्नेछ। तर जेलेन्स्कीले यो पनि दोहोर्याए कि ट्रम्प प्रशासनले सुझाव दिएझैं युक्रेनले अहिले नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्र त्याग्न चाहँदैन।
जेलेन्स्कीले पत्रकारहरूलाई भने कि उनले प्रस्तावित अमेरिकी सुरक्षा ग्यारेन्टीहरूको विवरण प्राप्त गर्ने अपेक्षा गरेका छन्।
जेलेन्स्कीको कार्यालयका अनुसार बैठक पाँच घण्टाभन्दा बढी समय चलेको थियो र यो सोमबार पनि जारी रहनेछ। उनले सोमबार हुने बैठकको नतिजामा टिप्पणी गर्ने बताएका छन्।
युक्रेनी राष्ट्रपतिले श्री ट्रम्पका विशेष दूत स्टीव विटकफ र ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनरसँग भेट गरे। फेब्रुअरी २०२२ मा युक्रेनमा रूसको पूर्ण-स्तरीय आक्रमणबाट सुरु भएको युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयास गर्न विगत तीन हप्तादेखि उनीहरूले युक्रेनी अधिकारीहरू, युरोपेली नेताहरू र रूसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर भि. पुटिनसँग वार्ता गरिरहेका छन्।
“मेरो विचारमा, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा यो हो कि योजना सकेसम्म निष्पक्ष होस् – पहिलो र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा युक्रेनको लागि, किनभने यो युद्ध रूसले सुरु गरेको स्मरण आफ्नो बैठक अघि पत्रकारहरूलाई
गराए र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, यो कार्ययोग्य हुनुपर्छ, योजना वास्तवमा कागजको टुक्रा मात्र हुनु हुँदैन, तर युद्ध अन्त्य गर्ने दिशामा अर्थपूर्ण कदम हुनुपर्छ।
यो बैठक एक हप्ताको तीव्र कूटनीतिको अगाडि आएको छ। सोमबार, श्री जेलेन्स्कीले शीर्ष युरोपेली नेताहरूसँग भेट्ने र जर्मन-युक्रेनी व्यापार मञ्चमा जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्जसँग सामेल हुने अपेक्षा गरिएको छ। हप्ताको पछि, युरोपेली संघका सदस्यहरूले २०२६ र २०२७ मा युक्रेनलाई ऋणको रूपमा युरोपमा राखिएको २१० अर्ब युरो, लगभग २४५ अर्ब डलर जम्मा गरिएको रूसी सम्पत्तिको केही भाग प्रयोग गर्ने कि नगर्ने भन्ने बारेमा मतदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयास गर्ने पछिल्लो अमेरिकी र युक्रेनी योजनाहरू बीच ठूला खाडलहरू छन्। तिनीहरू उही खाडलहरू हुन् जुन वर्षभरि त्यहाँ छन्, जसले संयुक्त राज्य अमेरिका र युक्रेनलाई सम्झौताबाट टाढा राख्छ।
अमेरिकी योजनाले युक्रेनलाई शान्तिको लागि पूर्वी युक्रेनको भूमि व्यापार गर्न सहमत हुन बाध्य पार्छ, जसमा डोनेट्स्कको पूर्वी क्षेत्रमा अझै पनि यसको नियन्त्रणमा रहेको भूमि समावेश छ, र युरोप र उत्तरी अमेरिकालाई जोड्ने सुरक्षाको आधार मानिने सैन्य र राजनीतिक गठबन्धन नेटोमा सामेल हुने आफ्नो आशा त्याग्न बाध्य पार्छ। अमेरिकीहरू त्यो क्षेत्रमा “मुक्त आर्थिक क्षेत्र” सिर्जना गर्न चाहन्छन् जुन युक्रेनी क्षेत्र र रूसद्वारा नियन्त्रित युक्रेनको क्षेत्र बीच एक प्रकारको बफर क्षेत्रको रूपमा काम गर्नेछ भन्दै जेलेन्स्कीले गत हप्ता भनेका थिए।
बुधबार राति, युक्रेनले संयुक्त राज्य अमेरिकालाई शान्ति योजनाको आफ्नै संस्करण पेश गर्यो, जसले हाल नियन्त्रणमा रहेको कुनै पनि भूमि छोड्ने छैन। यसले युक्रेनलाई कहिल्यै पनि नेटोमा सामेल हुनबाट निषेध गर्ने अमेरिकी उपायलाई पनि हटायो। र योजनाले निर्दिष्ट गर्यो कि युक्रेनी भूभाग त्याग्ने कुनै पनि निर्णय युक्रेनमा मतदानमा राखिनु पर्नेछ।
श्री जेलेन्स्कीले आइतबार बैठक अघि पत्रकारहरूलाई भने कि उनले युक्रेनी संस्करणमा अमेरिकी प्रतिनिधिहरूबाट अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया सुनेका छैनन्। उनले यो पनि संकेत गरे कि युक्रेन हालको मोर्चा रेखामा युद्धविराममा पुग्न खुला छ।
“एउटा निष्पक्ष र व्यवहार्य विकल्प भनेको ‘हामी जहाँ उभिन्छौं त्यहीँ उभिने हो,'” श्री जेलेन्स्कीले भने, तर जेलेन्स्कीले “स्वतन्त्र आर्थिक क्षेत्र” को बारेमा पनि शंका व्यक्त गरे। युक्रेनी सेनाहरू त्यो क्षेत्रबाट पछि हट्न बाध्य हुनेछन्, जसमा क्रामाटोर्स्क र स्लोभियान्स्क जस्ता महत्त्वपूर्ण शहरहरू समावेश छन्। युक्रेनी राष्ट्रपतिले प्रश्न गरे कि रूसी सेनाहरूले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका केही क्षेत्रहरूबाट किन पछि हट्नु पर्दैन।
“त्यसैले यो एउटा प्रश्न हो जुन अहिले अनुत्तरित छ भनि जेलेन्स्कीले भने र यो अत्यन्तै संवेदनशील र धेरै तातो छ।
तैपनि, उनले यो पनि भने कि युक्रेन अब नाटो सदस्यतामा जोड दिइरहेको छैन, जसको लागि यदि रूसले भविष्यमा आक्रमण गर्छ भने सबै नाटो सदस्यहरूले युक्रेनको रक्षा गर्न आवश्यक पर्नेछ। श्री ट्रम्पको चुनाव नभएसम्म युक्रेन अन्तिम नाटो सदस्यताको लागि ट्रयाकमा थियो, यद्यपि केही युरोपेली सदस्यहरूले पनि यो विचारलाई अस्वीकार गरेका थिए। जेलेन्स्कीले विगतमा स्वीकार गरिसकेका छन् कि ट्रम्पले सहमत नभएसम्म नाटो सदस्यता असम्भव थियो, उनले आइतबार आफ्नो पहिलेको टिप्पणीलाई विस्तार गरे।
“प्राथमिक रूपमा, सुरुदेखि नै, युक्रेनको अवस्था – वा सायद अझ स्पष्ट रूपमा भन्नुपर्दा, हाम्रो महत्वाकांक्षा – नेटोको सदस्यता थियो,” भन्दै जेलेन्स्कीले भने “र त्यसले वास्तविक सुरक्षा ग्यारेन्टी प्रदान गर्ने थियो।”
आइतबार दिउँसो, श्री जेलेन्स्कीको कार्यालयले श्री कुशनर र श्री विटकफलाई अभिवादन गरेको उनको तस्बिर र भिडियोहरू पोस्ट गरेके थियो। “तपाईंलाई भेटेर खुशी लाग्यो,” श्री जेलेन्स्कीले उनीहरूलाई भिडियोहरूमा भने। तस्बिरहरूमा, श्री जेलेन्स्कीले श्री विटकफलाई अँगालो हालेर हात मिलाए, र श्री कुशनरसँग हात मिलाए, र युक्रेनीहरू अमेरिकीहरूको अगाडि लामो अंडाकार टेबलमा बसे।
श्री पुटिन युद्ध अन्त्य गर्ने कुनै पनि योजनामा सहमत हुन इच्छुक छन् भन्ने कुनै संकेत अहिलेसम्म देखिएको छैन। श्री पुटिन भन्छन् कि उनी जित्दैछन्। र शान्ति वार्ता अगाडि बढ्दै जाँदा पनि, रूसले युक्रेनको पावर ग्रिडमा आक्रमण गर्न जारी राखेको छ र देशको पूर्वमा अग्रपंक्तिमा बिस्तारै अगाडि बढिरहेको छ।
तर श्री जेलेन्स्कीले श्री ट्रम्पको समर्थन कायम राख्न पनि प्रयास गरिरहेका छन्, जसले पदभार ग्रहण गरेदेखि रूस र युरोपप्रति दशकौंदेखिको अमेरिकी विदेश नीतिलाई उल्ट्याएका छन् र युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयास गर्दा कहिलेकाहीं रूसी वार्ताका बुँदाहरूलाई प्रतिध्वनित गरेका छन्।
आइतबार, श्री जेलेन्स्कीले भने कि उनी विश्वास गर्छन् कि संयुक्त राज्य अमेरिकाले श्री पुटिनलाई सम्झौता स्वीकार गर्न सक्छ।
“यदि संयुक्त राज्य अमेरिका साँच्चै यो युद्ध समाप्त गर्न चाहन्छ भने – जसरी उनीहरूले आज उच्च स्तरमा प्रदर्शन गरिरहेका छन् – मलाई विश्वास छ कि रूसीहरूले सम्झौता गर्नुपर्नेछ,” उनले भने।
